سرزمین پهله یا پهلو (لکستان) کجاست ؟ 

فیلی یا پهله مردمانی از تبار آریا
با توجه به نوشته های مورخان پهله یا پهلو نام سرزمینی در غرب ایران(زاگرس مرکزی) از زمان اشکانیان تا چند قرن پس از ورود اسلام به ایران بوده است که در حال حاضر این سرزمین بین پنج استان لرستان، کرمانشاه ، همدان، ایلام و خوزستان تقسیم شده است که پیش از آن این مناطق به منطقه کاسی ها شناخته میشد.
جهت کوتاه شدن نوشتار بلافاصله نوشته های مورخانی که جغرافیای پهله را نشان میدهد در اینجا می آوریم.
- یاقوت حموی در معجم البلدان پس از نقل مطالب حمزه از قول شیرویه می نویسد، بلاد پهلویان هفت است،
همدان،ماسبذان(ایلام)ماه کوفه(دینه ور،صحنه)،ماه بصره(نهاوند)،صیمره(دره شهر)،قرمیسین(کرمانشاهان) .
- ابن فقیه می نویسد:این ناحیه را شهرهای پهلویان نامند و آنهاهمدان است و ماسبذان و مهرجانقذه که سیمره است و ماه بصره و ماه کوفه و کرمانشاهان.
- اصطخری مسافت شهرهای پهله را چنین مینویسد: از همدان تا رود راور7 فرسخ است و از رود راور تا نهاوند 7 فرسخ و از نهاوند تا لاشتر(الشتر) 10 فرسخ و از لاشتر تا شابرخواست(خرم آباد) 12فرسخ و از آنجا تا لور 30 فرسخ که لور (در استان خوزستان) امروز می باشد. و لور در زبان لکی به معنی دشت مسطح می باشد .
- ابن حقول راه دیگر سرزمین پهله از شمال به جنوب را چنین توصیف می کند: از دینه ور(شهرستان صحنه)تا سیمره 5 منزل و از دینه ور تا سیروان(شیروان چرداول) 4 منزل و از سیروان تا سیمره یک روز.

در نوشته های برخی مورخان مانند (محمد موبد معروف به ابوجعفر متوکلی)آذربایجان نیز جزو پهله آمده است که با اگر بخواهیم آن را با اشعار حکیم فردوسی در شاهنامه مقایسه کنیم میتوان پی برد که نوشته ی ابوجعفر اشتباه است.
حکیم فردوسی بعد از اینکه کی خسرو دژ دیوان را در کنار دریاچه چیچست (دریاچه ارومیه)فتح و آتشکده ی آذرگشسب را بنا کرد می نویسد.
چو پیروز برگشت شیر از نبرد
دل و دیدهٔ دشمنان تیره کرد
سوی پهلو پارس بنهاد روی
جوان بود و بیدار و دیهیم جوی
با توجه به اینکه دریاچه ارومیه در آذربایجان واقع است. پس از آذربایجان روی نهادن به طرف پهلو بدین معنی میباشد که آذربایجان جزو سرزمین پهلو نبوده است. 
آری همان گونه که عرض شد منطقه ی پهلو زاگرس مرکزی بوده، به طوری که در بیشتر نوشته های تاریخی مهرگانکده(کوهدشت، سرطرهان و دره شهر) ، شیروان چرداول ، ماسبذان(ایلام)،نهاوند ، کرمانشاه ، دینه ور ، صیمره ، لاشتر، خرم آباد و لور به عنوان شهرهای پهله آمده است.
که اگر با یک خط فرضی شهرهای پیرامونی منطقه پهله را به هم متصل کنیم میبینیم جمعیت غالب این منطقه در حال حاضر به زبان لکی تکلم می کنند.
باید خاطر نشان کرد که پهلو زمان اشکانیان بزرگترین و قویترین ایالت بوده که همه ی ایالت های اشکانیان تحت فرمان شاهان ایالت پهله بوده اند و این بدان معنی است که پهله پایتخت اشکانیان بوده است.

اما از لحاظ زبان شناسی نیز میتوان به این مسئله پرداخت که به طور خلاصه به آن اشاره میکنیم.

برخی زبان شناسان نیز به این مسئله پرداخته اند که نظرشان را در اینجا می آوریم .

دکتر خانلر میگویند با توجه به نوشته ی مورخان که گفته اند سرزمین پهله منطقه ی غرب کشور بوده میتوان فهمید زبان پهلوی متعلق به غرب کشور است نه شمال شرق و پارتیان.
راوالینسون نیز به عنوان یکی از زبان شناسان بزرگ دنیا که حدود 30 سال روی زبان های ایرانی تحقیق کرده زبان لکی را همان زبان پهلوی باستان میداند.
که اشعار لکی بهلول در قرن دوم هجری که متولد و ساکن دینه ور (صحنه) یکی از شهرهای پهله بوده خود شاهدی بر این مسئله میباشد. 

حال با این مستندات جای شکی براینکه لکستان همان سرزمین کاسی ها بوده که در زمان اشکانیان نام آن به پهلو یا پهله تغییر یافته و زبان لکی همان زبان پهلوی است باقی میماند؟؟؟؟؟
واژه پهله نیز با ورود اعراب به ایران عربی گردانی و به فیلی تغییر کرده است.
با این توصیف اگر واژه ی فیلی به مکان یا ایلی اطلاق شد به معنی لک است برای نمونه 
خرم آباد فیلی:خرم آباد لک
لرستان فیلی:لکستان
کرد فیلی:ایلات لک زبان ایلام

دوستان ارسال کنید که همه با بزرگی و تاریخ قوم لک آشنا بشن.
زنده باد قوم بزرگ لک
خلاصه ای از مقاله سرزمین پهله حسین میر محمدی