عصیان لکستانی دوشنبه 15 تیر 1394 04:11 ب.ظ نظرات ()

10گویش مطرح زبان لکی 

در کتاب (تبار شناسی قومی وحیات ملی )پرفسور یورد شاهیان 
زبان لکی را دارای 10گویش نشان میدهد 
زبان گوهر بار لکی از زبانهایی است که ذاتا زبان شعر وادب هست که حتی مکالمات معمولی مردم لک زبان شعر گونه است مثلا ایواره کانی گاگا بنونی ئه ر توو بت که سی چوزانی-این زبان در گستره بزرگی تکلم می شود که از ژاپن وچین وشمال کره تا یمن وسیبری وخاورمیانه گویش وران به خصوص خود را داراست در جهان خالص ترین گویش لکی در ژاپن تکلم می شود که اکنون 150نفر با آن تکلم می کنن که به دلیل نفوذ شوروی در آن بخش از ژاپن متاسفانه بیشتر جمعیت400هزاری لک فقط150نفر لکی تکلم میکنند 
10گویش بجا مانده از زبان لکی از این قرار است
1=شبک این گویش لک زبانان ساکن در فلسطین می باشد که در شرق این سرزمین قرار دارد
2=اینگوشی این گویش در داغستان وچچن واینگوش تکلم می شود که اکنون بعد از یکپارچه سازی زبانی توسط استالین در اینگوش وچچن فقط در مراسمات مذهبی دینی یارسان مورد استفاده قرار میگیرد اما در داغستان هنوز لکی اینگوشی متکلمان بسیاری دارد
3=کلهری این گویش در کرمانشاه وشمال ایلام و جنوب کوردستان عراق متکلمان بسیاری دارد این گویش به دلیلی هم جواری با سورانی واژگان وقاعدی به گویش کلهری وارد گشته مثلا بعد از حرف الف هرگاه میم قرار گیرد در گویش سورانی به واو تغیرر داده میشود در اوستا داماد می شود زامات در سورانی زاوا در لکی زاما و در اوستا چشم اینگونه نوشته می شود چام که در سورانی می شود چاو به دلیل وارد شدن چند واژه سورانی نمی شود گویشی را جز زبان دیگر قرار داد تقریبا98درصد واژگان کلهری لکی است حتی واژه کلهر (کل+حور)واژه ای لکی است4ایلامی چهارمین گویش زبان لکی است که در ایلام وخانقین عراق تکلم می شود که بشیار به کلهری و کوهدشتی نزدیک است5گویش کوهدشتی این گویش از غلیظ ترین گویش های زبان لکی است که در دلفان وکوهدشت و دره شهر هرسین هلیلان قصر شیرین صحنه کنگاور تکلمان بی شماری دارد6فیلی این گویش حد واسط گویش ایلامی و کلهری است که در استان ایلام وسلیمانه عراق تکلم می شود 7هفتگلی ای گویش از گویش های متداول لکی است که در الشتر وکرمانشاه وآذربایجان ومازندران و گیلان وقزوین وهمدان نهاوند وتویسرکان ملایر وکرمان وخراستان متکلمین فراوانی دارد8شیروانی9گروسی نهمین گویش زبان لکی گروسی است که در کردستان وکرمانشاه متکلمین بسیاری دارد مرکز این گویش در شهر بیجار کوردستان است که قبل از انقلاب نام این شهرستان بیجار لک بوده است شایان ذکر است که ایل بزرگ کبودوند در شهرستان بیجار ساکن هستند همان طور نیازی به گفتن نیست واژه و پسوند وند واژه ای لکی است که طوایف لک دارای آن هستند10دهمین گویش به گویش لک های ژاپن است کهزیاد اطلاعی از آن نداریم اما بسیار به گویش اینگوشی نزدیک است
منابع=یوردشاهیان ،اسماعیل(تبارشناسی قومی وحیات ملی)تهران نشر پژوهش فروزان روز 1380،ص179