عصیان لکستانی دوشنبه 15 تیر 1394 04:15 ب.ظ نظرات ()

زبان لکی؛ بازمانده ای از زبانهای باستانی

زبان و ادبیات لکی(پهلوی باستان)

زبان ساکنین درة سیمره از ابتدا تا انتها لکی است و تنها در قسمتهای از استان لرستان ، کرمانشاه و ایلام مردم به لری و کردی صحبت می کنند. زبان لکی ریشه دار ، غنی و مملو از واژه‌ها و اصطلاحات قدیمی است، وجود آواز کهن مور و هوره به جای مانده از زبان اوستا در زبان لکی از دیگر ویژگی های این زبان است .
اهورا مزدا كه به معنی خدای خورشید است كلمه ایست به زبان لكی زیرا این كلمه در هیچ زبانی وجود ندارد، این زبان لكی است كه هنوز به خورشید هُوَر می‌‌گویند ، هُوَر همان اهُورا است كه امروزه در زبان لكی در سراسر زاگراس و درة سیمره بدان تكلم می شود.

زبان لكی بسیار قدیمی است تعداد واژه ها در این زبان را تا سی هزار واژه رقم زده اند ،‌در زبان لكی كنونی هنوز بسیاری از لغات، اصطلاحات و واژه‌های موجود در زبان اوستا به همان شكل اولیه بدون هیچ تغییری رایج و معمول می باشند . مثل آسِن (آهن)، فره‌(زیاد ) ، هیا (نگاه كردن) ، توریا (قهره كرده ) نامانه‌‍را (باختیم ) ، هَرْدگِل (قبلاً )، هُوَر (خورشید ) و ...

لكی زبانی است تقریباً منظوم و مملو از اشعار ، ضرب المثلها، تمثیلها ، افسانه ها و بسیاری از كلمات و جملات آن دارای اوزان عروضی است.

با این تفاوت كه شعر لكی همه جا 10 هجایی است، اما گاهی 8 و 12 هجایی نیز دارد.

«وجود افسانه های فراوان،چیستانها ، ضرب المثلها و ... در زبان لكی نشانة غنی بودن ، دیرینگی ، گستردگی و سالم ماندن این زبان می باشد و گویای آن است كه زبان لكی نقش و اهمیت فراوانی در تاریخ این مرز و بوم داشته است. زبان لكی از لحاظ كثرت لغات ویرایشی ، واژه های غنی و بكر ، قابل توجه می‌باشد، لكی خود شاخه ای وسیع، گسترده و شیرین از زمان حضور زرتشتیان و ساسانیان در ایران می باشد. »

لكی زبانی كهن و ایرانی است و از حیث كثرت واژه ها و اصطلاحات بسیار حائز اهمیت می باشد، از دیگر ویژگی های این زبان آن است كه چون در گسترة طبیعت به وجود آمده، رشد و تداوم یافته و طی قرون متمادی هوّیت و اصالت خود را حفظ كرده و از لحاظ گستردگی، فراگیری، قدمت و دیرینگی هویت و معنای كلیه اشیاء، موجودات، مسائل مادی، موضوعات معنوی ، طبیعت و انسان را طی هزاران سال ظهور و سقوط تمدنها را در بر می گیرد و هیچ كمبودی را برای گفتار و بیان خواسته ها ، عواطف انسانی و ارتباط با محیط پیرامون خود ندارد ، به گونه ای كه تعداد بسیار زیادی از واژگان و لغات موجود در آن از لحاظ شیوایی و ذات معنایی قابل توجه بوده و برخی كلمات و واژه های آن همانند: ورنسك ، تُمَرْز و ... در فارسی وجود ندارد ولی معادل فارسی دارند و منحصر به این زبان می باشد.