تبلیغات
نشریه استان لکستان - آرایه های ادبی در زبان لکی(1)
 
درباره وبلاگ


اقوام لک زبان
معرفی قوم لر به عنوان بزرگترین قوم لک زبان
قوم لر یکی از اقوام لک زبانی است که در زاگرس زندگی میکنند
که از قواعد ودستور زبان لکی استفاده میکنند
در کتاب جامعه شناسی کنگره آمریکا لر بزرگترین قوم لک زبان معرفی شده که به دو گویش بهداروندی(بختیاری)و اندیمشکی تکلم میکنند زبان لکی دارای گویش های متفاوتی است که هم مانند هر زبان دیگری دارای گویش های متفاوتی است در زبان آلمانی گویش هانفری ومونیخی که از دستور زبان و قواعد زبان المانی استفاده میکنند اما هیچ گاه گویش هم را متوجه نمی شوند این از ساختار های زبانی است که با داشتن قواعد ودستور زبان یکسان گویش ها متفاوت باشند دلیل آن لهجه و واژگان هر گویش است زبان لکی دارای١٢گویش در سراسر جهان است که از ساختار ودستور زبان لکی استفاده میکنند زبان لکی از زبان های در جهخان است که دارای کد استاندارد زبانی از سوی نهاد زبان شناسی سازمان ملل است از تقسیمات زبانی این است که براساس دستور زبان وقواعد وگرامری حدود یک زبان مشخص میگردد

مدیر وبلاگ : ایران لکستانی
پیوندهای روزانه
نویسندگان
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
نشریه استان لکستان
استان لکستان
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
پنجشنبه 18 تیر 1394 :: نویسنده : ایران لکستانی

آرایه های ادبی در زبان لکی(1)

نویسنده :علی ایتیوند

آرایه های ادبی : به تناسب های آوایی یا معنایی گفته می شود که رعایت آن ها در ادبیات فارسی بر زیبایی و جنبه هنری اثر می افزاید. و به دو دید مورد پژوهش قرار می گیرد :

بدیع
بیان
الف ) بدیع علمی است که به باز شناسی آرایه های لفظی و معنوی می پردازد .

برای درک بهتر تعریف بالا به نمونه ی زیر توجه کنید :

هر گوشه یکی مستی دستی زده بر دستی / وان ساقی هر هستی با ساغر شاهانه «مولوی»

در این بیت تناسب آوایی (لفظی) میان سه واژه مستی ، درستی و هستی طنین موسیقیایی زیبایی را پدید آورده است ؛همچنین تناسب آوایی میان ساغر و ساقی نیز در مصراع دوم گوش نواز است ؛ افزون بر این ها تكرار مداوم واج /س/ در طول این بیت ، بر موسیقی درونی و یكپارچگی آوایی آن افزوده است.

به آن دسته از آرایه های ادبی كه از تناسب های آوایی و لفظی میان واژه ها پدید می آیند ، آرایه های ادبی لفظی و به دسته دوم كه بر پایه تناسب های معنایی واژه شكل می گیرد ، آرایه های ادبی معنوی گفته می شود.

بنابراین بدیع بر دو نوع است : ۱- آرایه های لفظی ۲- آرایه های معنوی

آرایه های لفظی : یعنی زیبایی کلام که با لفظ انجام می شود .

آرایه های لفظی عبارتنداز : واج آرایی ، سجع ، ترصیع ، جناس ، قلب ، ملمع .

واج آرایی ( نغمه ی حروف )

تکرار یک واج ( صامت یا مصوت ) است ، در کلمه های یک مصراع یا یک بیت یا عبارت نثر به گونه ای که کلام را آهنگین می کند و آفریننده ی موسیقی درونی باشد و بر تاثیر سخن بیافزاید این تکرار آگاهانه ی واج ها را « واج آرایی » گویند .

مثال1 : هَر کِل کَلِت بی بُور تا کِلِت کَم / وَر باوآن مَچین دَس وه مِلِت کَم

توضیح : در این بیت تکرار واج « ک » و « ل » باعث ایجاد موسیقی درونی شده است .

مثال2 : دو گا سئ سئ لَر / هَردِک لا رون لَر / اِ پشت رئ نَلَر / اِ نُوآ رئ نَلَر

توضیح : در این بیت تکرار واج « ل » و « ر » باعث ایجاد موسیقی درونی شده است .

مثال 3 : عئ دَس روژگاره دس دَسانَسئ / نه اِ دَس مِنه هَس هَسانَسئ

مثال 4 : هاوار هِه هاوار پاهاوا دوسمه / مِنیژ وَگَرد دوس هَسَه هَس موسمه

مثال 5 : دم دُر دنون دُر ، دُر عَر بان دُر / لاؤ وینِئ[1] مخمل تازه قیچی بِر

مثال 6 : هِئ ساؤزه ساؤزه ساؤزه مورموری / ساقِ سُریت پا گَردَن بِلوری

سجع

آوردن کلماتی در پایان جمله های نثر که در وزن یا حرف یا حرف آخر یا هر دو ( وزن و حرف آخر ) با هم یکسان باشد .

نکته ۱ : سجع در کلامی دیده می شود که حداقل دو جمله باشد یا دو قسمت باشد .

نکته ۲ : سجع باعث آهنگین شدن نثر می شود به گونه ای که دو یا چند جمله را هماهنگ سازد .

نکته ۳ : سجع در نثر حکم فافیه در شعر را دارد .

نکته ۴ : اگر در پایان جمله ها کلمات تکراری وجود داشته باشد ، سجع پیش از آن می آید .

مثال 1 : عی هَت ؤ آؤ کَت ، عی وِت آؤ فِت

نکته ۵ : گاهی در جملات سجع ممکن است افعال به قرینه ی لفظی یا معنوی حذف شوند .

توجه : به نثر مسجع ، نثر آهنگین نیز می گویند .

مثال 2 : هَر هُنه مِهَتِم ، گِه هُنه کَتِم

مثال 3 : داؤریش کِلاشتاؤرکیش

مثال 4 : نه خَنه نه بَنه یه دو روژه جَنَْه

مثال 5 : عَر اِ زِنیانیت کؤیژیاینَسا ؤ مِردِنِت هَتئ یَسا ، هِراؤئ گِء عَر یَک تَتیاینُنَه سا.

« انواع سجع »

الف ) سجع متوازن : آن است که کلمات سجع فقط در وزن اشتراک داشته دارند .

مثال1 : اِ عئ وهاره ها عَه مالَه

مثال2 : عئ باره هئن ماله

مثال 3 : نه ویرمه نه فیلممه

توضیح : هر دو کلمه دارای هجای بلند می باشند لذا هم وزن اند .

مثال1 : مِ عَزیز آؤ ذَلیل

مثال 2 : عئ سؤیره دؤیره ، کوزه ها کؤیره

مثال 3 : هَر بوئئ سوئئ هَر جوئئ دوئئ

مثال 4 : عی مَژئ آؤ مَژی

ب ) سجع مطرف : آن است که کلمات سجع فقط در حرف یا حروف پایانی با هم اشتراک دارند .

و مانند :

مثال1 : بِتاش ؤ بِتِراش ، بِنیش ؤ بِکِلاش

مثال2 : عی آسَه آؤ پِلاسَه

مثال 3 : نه گِرئ نه گُرئ سَرسَرئ

مثال 4 : نه نال نه مَنال

مثال 5 : یه پا یه سِءپا ، یه شا یَه پاتشا

ج ) سجع متوازی : به سجعی گفته می شود که کلمات سجع هم در حرف پایانی و هم در وزن یکسان می باشند.

مثال1 : کِرَه کِرَیَه ، بِرَه بِرَیَه

مثال2 : نه جا پِلَسئ نه جا کِلَسئ

مثال 3 : عی شوخ آؤ پوخ

مثال 4 : نه بِکیش نه بِنیش

ترصیع

آن است که کلمات مصراعی با مصراع دیگر یا جمله ای با جمله ی دیگر ، در وزن و حروف پایانی یکسان باشد ( غیر از واژگان تکراری بقیه کلمات با هم سجع متوازی دارند . )

مثال ۱ : کول هَتِنَسا ، کول بِردِنَسا

مثال ۲ : مَری پِلیاینه ، هُنه کِلیاینه

مثال 3 : جَئرِم گِرتئ بَئرِم بِردئ

مثال 4 : نه جَرّ بِئ نه شَرّ کِئ

جناس

آوردن کلماتی است در شعر و نثر که از نظر معنی کاملاً متفاوت اند اما از نظر شکل ظاهری و تلفظ و گاهی اختلافشان فقط در یک واج است .

« انواع جناس »

الف) جناس تام : آن است که دو کلمه جناس از نظر شکل ظاهری و تلفظ کاملاً یکسان ، اما از جهت معنی با هم فرق دارند .

مثال 1 : نِهاتئ نِهات هاتئ هات

مثال 2 : وِه تاله تاله وِه باله باله / (با این بند طالع همراه است و با این بال پرواز کردن است.)

مثال 3 : سَر مئ سَر بو (سر می خواهد که بالا باشد.)

مثال 4 : پَرچینِت خوآره بَرگِت خوآره

نکته : جناس هم در شعر و هم در نثر به کار می رود .

ب ) جناس ناقص : ۱- جناس ناقص اختلافی ۲- جناس ناقص حرکتی ۳- جناس ناقص افزایشی

۱- جناس ناقص اختلافی : آن است که دو کلمه جناس در حرف اول ، وسط یا آخر با هم اختلاف داشته باشند.

مثال : عَریژ روژ تَنگه ، زَله عَژ جَنگه ، هوسیانمون نَنگه

۲- جناس ناقص حرکتی : آن است که دو کلمه جناس علاوه بر معنی در حرکت ( مصوت کوتاه ) نیز با هم اختلاف دارند .

مثال : عی کَشَه ، آؤ کِشَه ، عی خَشَه آؤ خوشَه

۳- جناس ناقص افزایشی : آن است که دو کلمه جناس علاوه بر معنی ، در تعداد حروف نیز متفاوت اند بطوری که یکی از کلمات جناس حرفی در اول ، وسط یا آخر نسبت به کلمه های دیگر اضافه دارد .

مثال : مَر مَمَر نیه چَم چَمَر نیه

قلب

آن است که نویسنده با جابه جا کردن اجزای یک ترکیب وصفی یا اضافی ، ترکیب تازه و زیبایی را با معانی جدید به وجود به وجود آورد و به کنار هم قرار دادن این دو ترکیب به کلام خویش ارزش هنری ببخشد .

مثال : عی شئره! ، شئر شئره ، کومین شئره؟، شئره شئره

نکته : گاهی ممکن است اجزای تشکیل دهنده ی آرایه « قلب » بصورت یک ترکیب وصفی یا اضافی نباشد .

ملمع

آن است که شاعر لکی زبان یک مصراع یا یک بیت از شعر خود را به زبان دیگری ( معمولاً به زبان های فارسی ، کردی ، لری ، عربی ) بسراید .

مثال : بِچِم وَه مولَق پِئ فَرموده حق / حق مع العلی علی مع الحق

آرایه های معنوی

یعنی زینت و زیبایی کلام که از طریق معنی حاصل شود .

آرایه های معنوی عبارتنداز : مراعات نظیر ، تضاد ، متناقض نما ، حس آمیزی ، تلمیح ، تضمین ، اغراق ، ایهام ، ایهام تناسب ، تمثیل ، ارسال المثل ، اسلوب معادله ، حسن تعلیل ، لف و نشر .

مراعات نظیر ( تناسب )

اگر گوینده در کلام خویش مجموعه ای از کلمات را بیاورد که به نوعی با هم تناسب و ارتباط داشته باشند ، آن را مراعات نظیر گویند .

نکته : تناسب میان کلمات می تواند از نظر جنس ، نوع ، مکان ، زمان ، همراهی و … باشد .

نکته : بیشترین کاربرد مراعات نظیر در شعر است اما گاهی در نثر هم دیده می شود .

مثال : خودالم شوگِرئ موسِم وَهاره / جیکه هَزارَل وه رؤی گول زاره

نکته : آرایه های مراعات نظیر ممکن است بین دو کلمه یا بیشتر اتفاق بیفتد .

تضاد ( طباق )

آوردن دو کلمه ی متضاد در سخن به گونه ای که سبب زیبایی کلام گردد .

نکته : تضاد هم در شعر و هم در نثر بکار می رود .

مثال : نه وِئ نیشتینمه نه وِئ وِرئسین / هؤره نیشتیه ؤ مونه شاؤ گیسین

نکته : فعل ها نیز می توانند آرایه تضاد را به وجود آورند .

مثال : نه پِئ گَنیم بار ، نه پِئ شَرِّم دار 

متناقض نما ( پارادکس )

آن است که در کلام دو امر متضاد را به یک چیز نسبت بدهیم به گونه ای که ظاهراً وجود یکی نقض وجود دیگری باشد . شاعر این امر متضاد را چنان هنرمندانه به کار می برد که قابل پذیرش است .

مثال1 : کِراسِت پوشیا وه لؤت باینآؤ دَر / یا لؤت بینَه ساؤ پوشیا ماینآؤ وَر

مثال 2 : مِزگانئ تَلئ بی

توضیح : واژه کِراس به معنی « پیراهن» ، که برای پوشیدن بدن است و وقتی با « لؤت » همراه می شود معنی ضدیت خود را از دست می دهد .

حس آمیزی

آمیختن دو حس است در یک کلام به گونه ای که از یک حس به جای حس دیگر استفاده شود . و این آمیختگی سبب زیبایی سخن گردد .

مثال : بین چَه موشِم؟

توضیح : شما سخن را با حس شنوایی در می یابید اما گویند از شما می خواهد سخن او را ببینید که به این آمیختگی حس ها ، « حس آمیزی » می گویند .

مثالهای دیگر : دَنگ ساؤِکئ دِرئ ، هِنا دُرّئ دِرئ.

تلمیح

آن است که گویند در ضمن کلام خویش به آیه ، حدیث ، داستان ، واقعه ی تاریخی ، اسطوری و افسانه ای اشاره داشته باشد .

مثال 1 : بُوشنه دوسَکِه دؤیر عَژ وِلاتِم / چؤی فَرهاد کَمر عَر تؤ خِلاتِم

نکته : گاهی در آرایه ی تلمیح ، آرایه ی مراعات نظیر هم به کار می رود .

مثال : تئشَه ها وه دَس بیسِتؤین تیشا / شیر عَرّا شیرین ژه کؤ بِکیشا




نوع مطلب : زبان وادبیات لکی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 18 تیر 1394 09:50 ب.ظ

ناشنوا باش وقتی همه از محال بودن آرزوهایت سخن می گویند

سلام
پیش من هم بیاین خوشحال میشم
پنجشنبه 18 تیر 1394 09:18 ب.ظ

ناشنوا باش وقتی همه از محال بودن آرزوهایت سخن می گویند

سلام
پیش من هم بیاین خوشحال میشم
پنجشنبه 18 تیر 1394 09:17 ب.ظ

ناشنوا باش وقتی همه از محال بودن آرزوهایت سخن می گویند

سلام
پیش من هم بیاین خوشحال میشم
پنجشنبه 18 تیر 1394 09:15 ب.ظ
با سلام کسب درامد واقعی فقط با عضویت و کلیک بر روی تبلیغات پول دربیارید اونم به صورت روزانه اگر زرنگ باشی میتوانی روزانه بین 1000 تا 3000 تومان دربیاری
100 درصد واقعی پس فرصت را از دست نده از الان به فکر اینده خود باش لینک اثبات حرفای من
http://p30up.ir/images/ojrgsywexavhpoj8s9z8.jpg

ببینید و تصمیم بگیریدc
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب