عصیان لکستانی دوشنبه 13 اردیبهشت 1395 07:10 ب.ظ نظرات ()

درآمدی برشناخت و بررسی زبان لکی در اقلیم لکستان(2)

بررسی غنای زبانی لکی و قدمت آن و چرایی کهن بودن این زبان
زبان لکی بسیار قدیمی است تعداد واژه ها در این زبان فقط در دو گویش طرهانی ودلفانی را تا سی هزار واژه رقم زده اند که در مجموع تا طد ها بلکه ملیون ها واژه ومشتقات براورد میگردد
 ،در زبان لکی کنونی هنوزبسیاری از لغات، اصطاحات و واژه های موجود در زبان اوستا 
به همان شکل اولیه بدون هیچ تغییری رایج و معمول می باشند. مثل آسِن، فره، توریا،
 نامان هرا، هَرْدگِل، هُوَر و ... لکی زبانی است تقریباً منظوم و مملو از اشعار، ضرب المثل ها
، تمثیل ها، افسانه ها و بسیاری از کلمات و جملات آن دارای اوزان عروضی است. با این
 تفاوت که شعر لکی همه جا 11 هجایی است، اما گاهی 3 و 11هجایی نیز دارد. "رستم رحیمی
" می نویسد: وجود افسانه های فراوان، چیستان ها، ضرب المثل هاو... در زبان لکی نشانة غنی بودن،
 دیرینگی، گستردگی و سالم ماندن این زبان می باشد و گویای آن است که زبان لکی نقش و اهمیت
 فراوانی درتاریخ این مرز و بوم داشته است. زبان لکی از لحاظ کثرت لغات ویرایشی، واژه های غنی 
و بکر، قابل توجه می باشد، لکی خود شاخه ای وسیع، گسترده و شیرین از زمان حضور زرتشتیان و
 ساسانیان در ایران می باشد. لکی زبانی کهن و ایرانی است و از حیث کثرت واژه ها و اصطلاحات
 بسیار حائز اهمیت می باشد، از دیگر ویژگی های این زبان آن است که چون در گستره طبیعت
 به وجود آمده، رشد و تداوم یافته و طی قرون متمادی هوّیت و اصالت خود را حفظ کرده 
و از لحاظ گستردگی، فراگیری، قدمت و دیرینگی هویت و معنای کلیه اشیاء، موجودات، 
مسائل مادی، موضوعات معنوی، طبیعت و انسان را طی هزاران سال ظهور و سقوط تمدن ها
 را در برمی گیرد و هیچ کمبودی را برای گفتار و بیان خواسته ها، عواطف انسانی و ارتباط
 با محیط پیرامون خود ندارد ، به گونه ای که تعداد بسیار زیادی از واژگان و لغات موجود 
در آن از لحاظ شیوایی و ذات معنایی قابل توجه بوده و برخی کلمات و واژه های آن همانند 
وره نسک، نزگیره، هَنک، تُمَرْز و ... در فارسی وجود ندارد ولی معادل فارسی دارند و منحصر
 به این زبان می باشد، اما شایان ذکر است که زبان لکی شباهت خاص و ویژه ای از جهت واژگان
 و قواعدی دستوری به کُردی کرمانجی در ترکیه دارد که با توجه به فاصله چندهزار کیلومتری
 این دو زبان از هم بسیار عجیب است حال آنکه این شباهت در سورانی بین لکی که نمایان است
 با توجه به نزدیکی اقلیمی این دو تعجب برانگیز نیست. در زبان لکی 
حروفی چون پ ، ژ ، گ ، چ ، زیاد مورد استفاده قرار می گیرد که این خود 
نشان دهنده آن است که این زبان برخلاف زبان عربی که فاقد این حروف می باشد
 ، تأثیر نپذیرفته و یا به گفتة دیگر زبان لکی نسبت به سایر زبان های رایج 
در کشورمان ایران از تأثیر پذیری کمتری از زبان های بیگانه خصوصاً عربی برخوردار می باشد. 
"حمید ایزدپناه" در خصوص فراوانی واژه های لکی می نویسد: زبان لکی از لحاظ کثرت 
و فراوانی واژه ها و پیرایش لغات غنی و قابل توجه می باشد و خود شاخه های وسیع
و گسترده از زبان عصر ساسانیان است. این زبان30 تا 75 هزار واژه و لغت دارد که اغلب کلمات، 
لغات و واژه های موجود در آن به همان شکل اولیه دست نخورده باقی مانده است.
 در کتاب کوچ نشینان لرستان در خصوص زبان لکی چنین آمده است:
 زبان لکی یکی از زبا نهای مهم در زاگرس است ، این زبان اساساً در بین طایفه های 
سلسله، دلفان، در جلگه های الشتر و خاوه در میان طایفة بیرانوند در مشرق خرم آباد
 و در بین طایفه های پشتکوه از جمله طرهانی ها، جلالوندی ها، هلیلانی ها و نیز
در بین شماری ازطایفه های ساکن در لرستان، کرمانشاه و کُردستان رواج 
نتیجه گیری
به هر روی لک زبان یکی از ژرف ترین و کهن ترین تمدن های بشری را در هزاره های
 پیشین رقم داده اند و هم اکنون بی شک یکی از اصیل ترین و غنی ترین زبان به شمار
 می آید ،زبان لکی به طور مرموز و کشف نشده ای تمامی خلاء های مجموعه زبان های 
ایرانی را می پوشاند که گویی مادر کهنسال و ریشه تمامی گویش های ایرانی است و 
به شکل شگفت انگیزی از تمامی مجموعه زبان های ایرانی عناصر کلیدی را داراست
، چنان می نمایاند که انگار همه زبان های باستان را یکجا در خود جای داده و یا یک
 زبان ویژه و کهنسال اریایی است که در حال انقراض و استحاله واژگان اصیل خویش 
در اثر بی مهری و کم توجهی مسولان عرصه فرهنگ و ادب، بخصوص سایر گویشوران
 که متاسفانه هیچ اطلاعاتی از این زبان کهن و غنی ندارند که اگر ما زبان لکی را حفظ کنیم 
گزاف نیست اگر بگوییم کل مجموعه زبان های ایرانی را نجات داده ایم. لک از اقوام کهن
زاگرس و یکی از بازماندگان اصیل تمدن مادکهن 4200سال قبل (ماد کهن 8پادشاه هی) است 
که امروز در جغرافیایی که به طور غیر رسمی لکستان خوانده می شود، حضور دارد. این 
گروه اصیل از اریایی ها مانند سایر اقوام تاریخ، فراز و نشیب های زیادی را پشت
 سر گذاشته و تجربه های تاریخی فراوانی را در دل خود مدفون ساخته است
. سرزمینی که خواستگاه مفرغ است؛ سرزمینی که برای اولین بار حیوانات
 وحشی را اهلی کرد؛ سرزمینی که برای اولین بار بشر در آنجا یکجا نشینی
 را تجربه کرد، اقلیم لکستان قلب تپنده و کهن و ریشه ایران است.
منابع
دهخدا ، علی اکبر ، لغت نامه دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران.
مینورسکی، ولادیمر، کُردها نوادگان مادها، ترجمه؛
 دکتر کمال مظهر احمد، مجله انجمن دانش پژوهی کُرد، جلد یکم، بغداد، صفحه 717 .
یاسمی، رشید، کُرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او. ص 131.
ناتل خانلری، پرویز، زبان ها وگویش های ایران.
 کتاب تاریخ زبان فارسی نویسنده: پرویز ناتل خانلری.
درویشیان، علی اشرف، فرهنگ کُردی کرمانشاهی، نشر سهند، تهران. 
آکوپف، گ. ب، حصارف، م. ا. ؛ ترجمه سیروس
 ایزدی، کُردان گوران، مسئله کُرد در ترکیه: از آغاز
جنبش کمالیان تا کنفرانس لوزان، تهران: انتشارات زوار، صص11-33.
رحیمی، رستم، بومیان درة مهرگان، انتشارات ماهیدشت کرمانشاه ، چاپ اول .
ایزد پناه، حمید ، فرهنگ لکی ، ج اول .
اینگه دمانت، مورتنسن، کوچ نشینان لرستان، 
ترجمه محمد حسین آریا ، انتشارات پژوهنده، 
امان الهی بهاروند، سکندر، پژوهشی دربارة 
پیوستگی قومی و پراکندگی قوم لر، انتشارات آگاه ، تهران .
محمدی، آیت. سیری در تاریخ سیاسی کُرد. انتشارات پرسمان. 
سایت تاریخی سرخ دم لکی، نمادی از تاریخ چندین هزارساله لرستان.
دوستی، کرم ، مجموعه شعر لکی په ژاره. انتشارات سیفا ، چاپ دوم .
کرمی، محمد ، زبان لکی یا همان زبان کردی مادر، روزنامه امرداد. 
Lakī and Kurdish Author: Shahsavari,
 Faramarz Source: Iran and the Caucasus, Volume 14,
Number 1, 2010 , pp. 79-82(4) .
Windfuhr, Gernot. "Isoglosses: A Sketch 
on Persians and Parthians, Kurds and Medes" in
Hommages et Opera Minora, Monumentum H. S. Nyberg, 
Vol. 2. , Acta Iranica 5. TehranLiège: Bibliothèque Pahlavi, 457-472. pg 468.
Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden
(Reichert) ۰۲۲۲.
Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) ۹۱۹۱.
https://fa.wikipedia.org: 1393
Khaledy , Mohammad , www.sanandaj.iranblog.com : 1392
Roshani , Deilan , www.kurdishacademy.org : 1394
Karimy , Payam , http://www.adabi19.ir : 1394
azary , Hamid , http://kohdashtcity.tebyan.net : 1394
Khoramdad , Najaf , http://www.ilna.ir : 1394
نویسنده: دکتر محمد کاکاوند
انتهای پیام/ل.ع
اخبار مرتبط :