عصیان لکستانی دوشنبه 17 آذر 1393 10:50 ب.ظ نظرات ()
پوشش مردم لک(1)

انسان از بدو آفرینش وگام نهادن بر این کره ی خاکی خود را محتاج وسیله وپوشاکی دیده است تا با آن خود را از سرما وگزند عوامل طبیعی برهاند.زمانی خود را بابرگ وپوست درختان می پوشاند وزمانی هم از پوست حیوانات برای خود پوششی تهیه می کرد وبا مرور زمان به فکر تزیین وآراستن این لباس گردید.برخی احساس داشتن پوشش وپوشاندن بدن را ازنگاه دیگران امری فطری می دانند.خداوند درقرآن در سوره ی اعراف آیه ۲۶ می فرماید: یا بنی ءادمَ قد انزلنا علیکم لباساً یُوارِی سوءَاتکم و ریشاً و «ای فرزندان آدم به حقیقت فرو فرستادیم بر شما پوششی که بپوشد عورتهای شما را و….در تمام ادیان الهی داشتن پوشش وحجاب مخصوصا برای زنان امری بدیهی وگاه واجب دانسته شده است.منظور ما در این جا پرداختن به پوشاک مردمان ایران وبه تبع مردمان لک ولر زبان است.با توجه به اینکه نیاکان مردم لک زبان مادها بوده اند ،ناگزیر باید به طرز و شکل پوشاک این قوم اشاره شود همچنین پوشاک هخامنشیان که سبک پوشاک را از مادها تقلید کردند.خانم نگار طیبی در کتاب خود به نام لباس وپوشش آریاییان می نویسد:” تجلیّات پوشش در میان زنان ایران چنان چشمگیر است که برخى از اندیشمندان وتمدن نگاران، ایران را منبع اصلى ترویج حجاب در جهان معرفى کرده اند. یافته های پژوهشی نشان می دهد که زنان ایران زمین از زمان مادها )که نخستین ساکنان آریایی ایران زمین بوده اند( حجاب کاملی شامل پیراهن بلندچین دار و شلوار تا مچ پا و چادر و شنلی بلند روی لباس ها، داشته اند.این حجاب در دوران سلسله های مختلف پارس ها نیز معمول بوده است. در زمان زرتشت و قبل و بعد از آن، زنان ایرانی از حجابی کامل برخوردار بوده اند”. در مورد پوشاک مردان در زمان مادها باید گفت:لباس مردان تقریبا همانند لباس زنان است وفقط درچگونگی پوشیدن سر متفاوت می شود.در زمان هخامنشیان نیز با توجه به اینکه لباس پوشیدن را از مادها تقلید کردند لباس مرد وزن با اندکی تفاوت (پوشش سر)همان لباس مادهاست. هرودت در کتاب تاریخ خود صفحه ی۱۰۶-۱۰۷می نویسد:”هیچ ملتی نیست که به اندازه ی ایرانیها زود وآسان عادات خارجی رااختیار کند.بنا بر این ایشان لباس مادیها را که بهتر از مال خودشان تشخیص داده بوده اند اقتباس کردند .با کمی تامل در خصوصیات وچگونگی پوشاک ماد وهخامنشی ومقایسه ی آن با پوشاک دوران معاصر مردمان لک به شباهتهایی بر می خوریم. خانم طیبی می نویسد:( در مورد پوشاک خاص زنان از روى برخى نقوش مانده از آن زمان، به زنان بومى برمی خوریم که پوششى جالب دارند. پیراهن آنان پوششى ساده و بلند یا داراى راسته چین و آستین کوتاه است.) این نوع پوشش بی شباهت با پیراهن محلی زنان لک زبان نیست . همچنین می نویسد که بر روی همه ی البسه چادری مستطیل شکل می انداختند که یاد اور فوته ی لکی است.به نظر می رسد که لباس ملکه های هخامنشی ومادها با دیگر مردمان متفاوت بوده است.در زمان اشکانیان زنان همان لباسهای گذشته را با کمی تزیین ودستکاری می پوشیدند.آنچه که مسلم است در زمان ساسانیان وبعد از آنها وزمان صفویان تقریبا لباسها به همان صورتهای پیشینیان بوده است وفقط از لحاظ رنگ ونقوش شاد وزیبا ، تفاوتهایی را به وجود می آورده است. در ذیل به برجسته ترین ومشهورترین پوششهای مردان وزنان لک ولر همراه وسایل زینتی وآرایشی اشاره می شود.
الف:پوشش زنان :زنان لک در طول تاریخ سعی کرده اند با وقار وستوده باشند به مفهومی سعی کرده اند ،کلانتر زن باشند.برای این منظور در امور اجتماعی ومسایل ایلی وکارهای جاری خانواده شرکت داشته اند.در این میادین با لباس مناسب وستودنی که شناسنامه وهویت آنان است، ظاهر شده اند.نمونه ی این زنان بانویی به نام قزی فرزند صید مهدی خان حسنوند وخواهرمهر علی خان امیر منظم مشهور ونامور است.از این لباسها تعدادی به عنوان زینت بخش وتعدادی هم پوشاک می شوند.
۱٫ بان سه روه ن bansarvan: یک وسیله ی زینتی وزیبایی بخش است در مجموعه ی پوشاک سنتی زنان لک و از زیور آلات محسوب می شود.بان سه روه نی از تعدادی سکه که به طور پشت سر هم به نخی آویخته اند ودر برخی جایها با تراکم سکه هاساخته می شود.این وسیله بر روی سه روه ن ودر قسمت بالای پیشانی بسته می شود ونمایی اساطیری به سه روه ن می بخشد.
۲٫ پاوه ن pawoan:
** زنگ زنگی زنگ زنگ وی زنگم زریایه /ده س وه ن ئو پا وه ن وی هر دک بریایه
پای برنجن ،خلخال این وسیله ی تزیینی نیز همانند دست بند توسط زنان تهیه می شود وفرقش با دستبند این است که این وسیله باید طوری تهیه شود که در هنگام راه رفتن صدای به هم خوردن سکه ها به گوش برسد.
۳٫ده س بینک dasbeynek: دستاورنجن،دستبند از لوازم تزیینی سنتی وزیبایی بخش دستان است که زنان لک به مچ خود می بندند وآن انواع مختلف دارد برخی فقط از مهره های رنگارنگ توسط خود زنان با طرزی ماهرانه تهیه می شود واز ان استفاده می کنند.برخی دیگر توسط اشخاص ماهر از مهره وگاهی سکه های کوچک تهیه می شود.
۴٫ژلیقه jeliqah : نوعی لباس سنتی مخصوص زنان لک که با انواع مهره های رنگارنگ ومخمل رنگی در قسمت جلو تهیه می گردد. برجسته ترین لباس سنتی زنان لک همین ژلیفقه است که به آنها وقار وشخصیتی ستودنی می بخشد.برای تزیین آن از انواع سکه های قدیمی ومهره های گوناگون ورنگی استفاده می شود.در حاشیه های این لباس از نوارهای رنگی با همخوانی مناسب با رنگ جنس اصلی استفاده می گردد.
۵٫ سرداری sardari:
**سرداری مه خمه ل کلنجه زه رین / هر گوا کوگی کی داته سیِ گه رین
زیباترین لباس سنتی زنان لک است که بر روی لباسهای دیگر پوشیده می شود.علت نامگذاریآن به سرداری این است که شبیه لباس رویین سرداران بزرگ بوده است و”ی” آن”ی”نسبت است.این لباس کلا از مخمل با رنگهای شاد وزیبا تهیه می شود.طوری دوخته می شود که همانند پالتو تا زیر زانوها را بپوشاند.قسمتهای سر دست ویقه از مخملی رنگی که با مخمل اصلی در تضاد نباشد وبر زیبایی سرداری بیفزاید انتخاب می گردد.بر روی ایت لباس همانند ژلیقه مهره ها و سکه هایی آویزان می شود ،اما نسبت به ژلیقه از تعداد اندکی استفاده می شود.این لباش مخصوص جشنها ومهمانیها ومراسم رسمی بوده است.هم اکنون فقط در مراسم عروسی بعضی از زنان لک آن را می پوشند.
۶٫سه ر وه ن sarvan:
**ئری هی رنگینه سه روه ن شل وه مل / بو تا ماچت که م تون گیون ئه میر کُل
عمامه ی(سربند) زنان لک سه روه ن نام دارد که از گلونی و که ت و حریری درست می شود.گلونی سربندی است از جنس ابریشم رنگارنگ با گلهایی سنتی. زنان لک با گلونی وکه ت عمامه ی خود را طوری می بندند که اگر بر زمین بیفتد از هم باز نخواهد شد.که ت سربندی است به رنگ مشکی که عموما زنان مسن از آن استفاده می کنند.
۷٫طلسم telasm:یکی از وسایل زینتی زنان لک طلسم نام دارد که از چندین گوی وسکه ی قدیمی به شکل مثلث درست می شد ودر دو طرف سر وبر روی گوشها به سز بند آویخته می شد.